Hanes
Agorwyd Theatr y Congress gan Dduges Caint ar y 19eg o Hydref 1972. Fe'i hadeiladwyd fel neuadd amlbwrpas, ac felly roedd yn brin o gyfleusterau theatr gonfensiynol. Roedd yn cynnal digwyddiadau fel darlithoedd gan enwogion, cyfarfodydd undebau a thribiwnlysoedd lleol.
Ym 1974, caewyd yr adeilad cyfan er mwyn ei adnewyddu a'i addasu, gan ychwanegu mwy o gyfleusterau i alluogi ystod ehangach o adloniant. Ailagorodd ym 1975 fel Theatr y Congress, gyda neuadd a allai ddal 306 o bobl, ystafelloedd gwisgo, a goleuadau theatr.
Ym 1992, bygythiwyd cau Theatr y Congress gan y Cyngor lleol, a ffurfiodd grŵp o selogion theatr bwyllgor i gymryd drosodd y gwaith o redeg y Theatr.
Felly, ym mis Ebrill 1993, ffurfiwyd Congress Theatre Co. (sy'n Elusen gofrestredig, Rhif 1132687), ac felly y mae hyd heddiw.
Yn 2018, gwelodd y Theatr newid mawr, gyda buddsoddiad sylweddol i ddiweddaru ei chyfleusterau. Roedd hyn yn cynnwys seddi trydanol symudol newydd, cyfleusterau bar wedi'u huwchraddio, system aerdymheru yr oedd mawr ei hangen, wal blygu i gynyddu'r gallu i logi ystafelloedd, a llenni llwyfan newydd.
Yn fwy diweddar, mae toiledau'r Theatr wedi cael eu hadnewyddu'n llwyr, a gosodwyd drysau blaen newydd i sicrhau bod cwsmeriaid yn gallu cael mynediad haws i'r nifer fawr o berfformiadau sydd ar gael.
Buddsoddwyd dros £240,000 yn y Theatr i gyflawni'r gwaith hwn. Hoffem ddiolch yn fawr i Gyngor Celfyddydau Cymru, Cwmbran Trust, Banc Barclays, TCBC, a'n gwirfoddolwyr codi arian, a helpodd i wneud y gwaith hwn yn bosibl.
Yn ystod pandemig Covid, ni allai theatrau weithredu. Fodd bynnag, ni chawsom ein hatal; trawsnewidiwyd y Theatr yn stiwdio recordio a darlledu – gyda chymorth Green Room Events – gan alluogi artistiaid, ysgolion dawns, a pherfformwyr lleol i gynhyrchu cynnwys byw ar gyfer cynulleidfa ar-lein trwy Facebook a YouTube.
Roedd hyn yn llwyddiant ysgubol: darlledwyd 70 o berfformiadau, a gafodd 34,448 o wyliadau ar YouTube a dros 77,000 o wyliadau ar Facebook. Diolch i Gyngor Celfyddydau Cymru, rydym bellach wedi prynu'r offer ac yn gallu parhau i recordio neu ffrydio perfformiadau.
Yn 2022, dathlodd Theatr y Congress ei phen-blwydd yn 50 oed gyda ymweliad arbennig gan Ei Uchelder Brenhinol Iarll Wessex, a ddadorchuddiodd blac ac a fwynhaodd berfformiad gan ein Theatr Ieuenctid.
Mae Theatr y Congress yn cynhyrchu'r rhan fwyaf o'i incwm drwy logi'r theatr. Fe'i cefnogir hefyd gan grantiau gan Gyngor Bwrdeistref Sirol Torfaen, Cyngor Cymuned Cwmbrân, Cwmbran Shopping, a Chyngor Cymuned Croesyceiliog a Llanyravon.
Mae gennym Theatr Ieuenctid ffyniannus sy'n cynnwys 120 o aelodau – plant rhwng 8 a 19 oed – ac mae rhestr aros hir hefyd.
Mae'r bobl ifanc hyn yn dysgu am bob agwedd ar y theatr – canu, dawnsio ac actio – ac maent yn perfformio dau sioe gerdd y flwyddyn yn y Theatr o flaen cynulleidfaoedd llawn.
